Chính sách thuế mới của Trump: Đòn bẩy hay đòn giáng vào FDI tại Việt Nam?

 

Ngày 2/7/2025, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump – người đang dẫn đầu cuộc đua tái tranh cử – bất ngờ tuyên bố đã đạt được một thỏa thuận thương mại “lịch sử” với Việt Nam. Theo bài đăng của ông, Việt Nam sẽ phải:

• Áp thuế 20% cho tất cả hàng hóa xuất sang Mỹ;
• Áp thuế 40% đối với các trường hợp transshipping (tránh xuất xứ);
• Mở cửa hoàn toàn thị trường cho hàng hóa Mỹ với mức thuế nhập khẩu bằng 0%.

Về phía ông Trump, ông coi đây là “một chiến thắng lớn”, đặc biệt là cho dòng sản phẩm SUV từ Mỹ. Nhưng với Việt Nam – vốn là một trung tâm sản xuất trong khu vực – liệu điều này có làm dòng vốn FDI dao động?

Phát biểu của ông Trump trên Truth Social ngày 2/7

1. Doanh nghiệp FDI sẽ cân nhắc lại vị trí chuỗi cung ứng?

Việt Nam nhiều năm qua hưởng lợi nhờ vị thế trung lập, chi phí nhân công cạnh tranh và ưu đãi thương mại từ Mỹ. Nhưng nếu đúng như tuyên bố của ông Trump, hàng hóa “Made in Vietnam” sẽ bị đánh thuế 20% khi vào Mỹ, thì mô hình sản xuất – xuất khẩu hiện tại sẽ không còn tối ưu về chi phí.

Các doanh nghiệp FDI đang sử dụng Việt Nam làm điểm trung chuyển sang Mỹ có thể chuyển hướng sang Thái Lan, Indonesia hoặc Ấn Độ, nơi:

• Có chính sách thương mại linh hoạt hơn;
• Chưa bị áp thuế cao như Việt Nam trong tuyên bố trên;
• Thị trường nội địa lớn hơn để giảm rủi ro xuất khẩu.

2. Tác động thực tế còn bỏ ngỏ, nhưng “tâm lý thị trường” đã bị lay chuyển

Cần khẳng định: đây không phải là chính sách chính thức của chính phủ Mỹ. Đây là phát biểu cá nhân của ông Donald Trump – trên nền tảng Truth Social – trong bối cảnh tranh cử.

Tuy nhiên, tâm lý thị trường FDI phản ứng trước cả khi thực tế xảy ra. Ngay cả khi chính sách này không được thực thi, các tập đoàn lớn vẫn sẽ đưa Việt Nam vào danh sách “rủi ro chính sách”, và yêu cầu điều chỉnh tỉ trọng đầu tư.

Tỷ trọng doanh nghiệp FDI tại Việt Nam 2024

3. Tăng thuế với Việt Nam – “tự bắn vào chân” nước Mỹ?

Trong khi đánh thuế hàng hóa từ Việt Nam, ông Trump lại tuyên bố Mỹ sẽ được bán hàng vào Việt Nam với thuế suất 0% – một điều chưa được xác nhận trong bất kỳ hiệp định chính thức nào.

Nếu điều này được thực thi:

• Doanh nghiệp Mỹ hưởng lợi ngắn hạn (đặc biệt xe hơi, công nghệ);
• Người tiêu dùng Mỹ phải trả giá cao hơn cho hàng nhập từ Việt Nam;
• Doanh nghiệp Mỹ có nhà máy tại Việt Nam cũng bị ảnh hưởng nếu hàng bị gắn mác "Made in Vietnam".

Ông Trump và cuộc đàm phán thương mại "Lịch sử" với thị trường Việt Nam

---

Bài viết của ông Trump giống như một cú đánh vào dây thần kinh nhạy cảm nhất của dòng vốn toàn cầu: tính ổn định chính sách.

Việc các doanh nghiệp FDI “xoay trục” khỏi Việt Nam không đến từ thuế, mà đến từ rủi ro không đoán trước trong môi trường địa chính trị.

Thay vì loay hoay phản ứng chính trị, Việt Nam nên chủ động:

• Đối thoại rõ ràng với các tập đoàn FDI lớn;
• Truyền thông minh bạch về tính pháp lý của các tuyên bố nước ngoài;
• Đẩy mạnh CPTPP, RCEP để đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Trong thời đại các chính trị gia viết chính sách bằng mạng xã hội, thương hiệu quốc gia và sự ổn định pháp lý sẽ là tài sản mềm quan trọng nhất để giữ chân dòng vốn.